ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်း (Radioactivity )

      အခြေခံရူပဗေဒအပိုင်းမှာ ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းကို ရေးသားခဲ့ပြီ။ အနုမြူရူပဗေဒတွင်  နယူကလိယမှ အမှုန်များ( သို့) ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းကို ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်းဟု ခေါ်သည်။  အဓိကအားဖြင့်  အယ်ဖာ ၊ဘီတာ ၊ဂမ်မာ စသည့်ရောင်ခြည်များ ထုတ်လွတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့  နယူကလီယမှ  ဓာတ်ရောင်ခြည် ဖြာထွက်နေသော  ဒြပ်စင်ကို  (Radioactive element) ရေဒီယိုသတ္တိကြွဒြပ်စင်ဟုခေါ်သည်။ (ဒြပ်စင်များကို အက်တမ်အမှတ်စဉ်အလိုက် ဇယားဖြင့်လေ့လာ ကြည့်ရှူနိုင်သည်  =>----ဒြပ်စင်ဇယား----<= ) ။တနည်းအားဖြင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်းကို နယူကလီယ အနိစ္စရောက်ခြင်း ( ကွဲကြေပျက်စီးခြင်း) Decay of Nucleus  ဟုခေါ်သည်။ 

                       နယူကလီယအနိစ္စရောက်ခြင်း ( ကွဲကြေပျက်စီးခြင်း)  သရုပ်ပြပုံ

          အနုမြူရူပဗေဒသည်  နယူကလီယကိုလေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သောကြောင့် အပြင်ပတ်လမ်းမှ  လှည့်ပတ်နေသော အီလက်ထွန်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မပြုပါ။ နယူကလီယတွင်  ဓာတ်ဖိုဆောင်သော ပရိုတွန်များနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မဲ့ နယူထွန်များ ပါဝင်သည်။ ဓာတ်ဖို-ပရိုတွန်အချင်းချင်း တွန်းကန်အားဖြင့် သက်ရောက်နေကြသော်လည်း နယူကလီယတွင် စုစည်းလျက်ရှိကြသည်။ အနြုမူဆွဲငင်အားဖြင့် ပရိုတွန်နှင့် နယူထွန်များ စုဝေးကာ   နယူကလီယအဖြစ် ရပ်တည်နေခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့ နယူကလီယများသည် အစဉ်ထာဝရ စုစည်းနေမှု မဖြစ်နိုင်ပေ။ နယူကလီယအတွင်းမှ  ပရိုတွန် (သို့) နယူထွန်များသည်  ဓာတ်ရောင်ခြည်များနှင့်အတူ  ခွဲထွက်လွင့်စင်လာခြင်းဖြစ်သည်။ထိုကဲ့သို့နယူကလီယ ပြိုကွဲသွားခြင်း(Disintegration)ကို     ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ကောက်ယူနိုင်သည်။ နယူကလီယ ပြိုကွဲမှုဖြစ်နိုင်သောဒြပ်စင်များကို အနုမြူမတည်မြဲခြင်း (Nuclear  Unstable ) ဒြပ်စင်များဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ နယူကလီယပြိုကွဲမှုမရှိသော ဒြပ်စင်များကို အနုမြူတည်မြဲခြင်း (Nuclear Stable ) ဒြပ်စင်များဟုခေါ်သည်။အနုမြူတည်မြဲ ခြင်း ၊မတည်မြဲြုခင်းမှာ  နယူကလီယတွင်ပါဝင်သော ပရိုတွန် နှင့် နယူထွန် အရေအတွက်အလိုက် ဖြစ်ပေါ်သည်။ နယူကလီယတွင်ပါဝင်သော ပရိုတွန်အရေအတွက်သည် စုံကိန်း၊ နယူထွန်အရေအတွက်သည် စုံကိန်း ဖြစ်လျှျင် (even – even nuclei) အနုမြူတည်မြဲခြင်းကို တွေ့ရသည် ။ နယူကလီယ အမျိုးစားပေါင်း  ( 275 ) မျိုးခန့်ရှိရာတွင်  60% မှာ (even – even nuclei) အမျိူးစားများအဖြစ်တွေ ့ရသည်။ ကျန်သော 40% မှာ ပါဝင်သော ပရိုတွန်နှင့် နယူထွန် အရေအတွက်သည်  (စုံ -မ ) even –odd . ၊( မ -စုံ )Odd- even ၊, (မ-မ )odd- odd အမျိုးစားများ အဖြစ်တွေ့ရသည်။၎င်းတို့သည်  အနုမြူမတည်မြဲသော  နယူကလီယများဖြစ်သည်။ သို့သော် (မ-မ ) odd- odd အမျိုးစား နယူကလီယ (၅)ခုသည် အနုမြူတည်မြဲကြောင်းတွေ့ရပြန်သည်။ ၎င်းတို့မှာ   ဟိုက်ထရိုဂျင် (ပရိုတွန် 1 -နယူထွန် 1 ) 2H  , လစ်သီယမ် (ပရိုတွန် 3- နယူထွန်3 ) 6Li . ဘိုရွန်( ပရိုတွန် 5- နယူထွန် 5 ) 10B . နိုက်ထရိုဂျင် (ပရိုတွန် 7- နယူထွန်7 )  14N  အိုက်ဆိုတုပ်များဖြစ်သည်။

          ပရိုတွန်နှင့်နယူထွန်များသည် တည်ငြိမ်စွာစုစည်းလျက် နယူကလီယအဖြစ် အသွင်ဆောင်နေခြင်းတော့ မဟုတ်ပါ။ ပရိုတွန်နှင့် နယူထွန်များ အတွဲလိုက် လှည့်ပတ်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။ နယူကလီယ တည်မြဲခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်းဖြစ်စဉ်များသည် ပါဝင်သော နယူထွန်အရေအတွက်နှင့် ပရိုတွန်အရေအတွက်တို့၏ ( N : Z )အချိုးအလိုက် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ N သည် နယူထွန်အရေအတွက်ဖြစ်သည်။ Z သည် အက်တမ်အမှတ်စဉ်(သို့)ပရိုတွန်လုံးရေဖြစ်သည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် နယူထွန်နှင့်ပရိုတွန် အရေအတွက်  N=Z တူညီကြလျှင် နယူကလီယ တည်မြဲခြင်း ကိုတွေ့ရသည်။ နယူထွန် ၊ပရိုတွန်   အချိုးတွင်  ပိုင်းဝေ နယူထွန်များလေလေ အချိုးတန်ဖိုး များလေလေဖြစ်သည်။ ပိုင်းခြေ ပရိုတွန်များလေလေ အချိုးတန်ဖိုးနည်းလေလေဖြစ်မည်။ (ဤကား သင်္ချာသဘောတရားဖြစ်သည်။ )  နယူထွန် :ပရိုတွန်အချိုးတန်ဖိုး များလေလေ  နယူကလီယတည်မြဲမှု ခိုင်မြဲလေလေဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ နယူထွန်အချိုးက ပိုများသောကြောင့် နယူကလီယဆွဲအားပြင်း လာခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းဖြစ်စဉ်သည် အက်တမ်အမှတ်စဉ် (၈၃) ဘစ်စမတ်၊ အထိသာမှန်သည်။ ထိုထက်ကြီးသော ဒြပ်စင်နယူကလီယများတွင် နယူကလီယပြိုကွဲခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ နယူထွန် : ပရိုတွန် အချိုးတန်ဖိုးများခြင်းသည် နယူထွန်အလုံးရေ ပေါကြွယ်ဝခြင်းဖြစ်သည်။ နယူထွန် များလွန်းလျှင်လည်း နယူကလီယ ပြိုကွဲခြင်းဖြစ်ပေါ်သည်။ ပိုလျှံနေသော နယူထွန်သည် ပြိုကွဲပျက်စီးရာမှ  ပရိုတွန်နှင့် ဘီတာအမှုန် (တနည်းအားဖြင့် အီလက်ထွန်ဟု ယူဆနိုင်သည်။) အဖြစ်ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်သည်။   n => p +e-         

          နယူထွန် : ပရိုတွန် အချိုးတန်ဖိုး များလေလေ နယူကလီယတည်မြဲမှု ခိုင်မြဲလေ ဖြစ်သော်လည်း  အချိုးတန်ဖိုး များလွန်းလျှင် နယူကလီယပြိုကွဲမှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်းတွေ့ ရသည်။ နောက်တမျိုး ရလဒ်တခုမှာ  နယူထွန်: ပရိုတွန်အချိုးတန်ဖိုး နည်းလေလေ ပရိုတွန်အရေအတွက် ပိုများလေ ဖြစ်မည်။ ပရိုတွန်များ ပိုများလွန်းလျှင်  ပိုလျှံနေသောပရိုတွန်များကြောင့် နယူကလီယပြိုကွဲခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ပိုလျှံနေသော ပရိုတွန်သည် ပြိုကွဲပျက်စီးရာမှ နယူထွန်နှင့် ပိုစီထရွန် (positive electron ) e+  အဖြစ်ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ။  (ညူ)  + p =>n +e+      ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်စဉ်များသည်  ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်း အခြေခံသဘောတရားများဖြစ်ပြီး။ ဘီတာရောင်ခြည် ဖြာထွက်ခြင်းဖြစ်စဉ်၏ နမူနာပုံစံဖြစ်သည်။  အိုက်ဆိုတုပ်  အားလုံးနီးပါးတွင် ဘီတာရောင်ခြည်  ဖြာထွက်ခြင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ၎င်း၏ထူးခြားချက်မှာ ဘီတာရောင်ခြည်ဖြာထွက်ရာတွင် နယူကလိယ၏ ဒြပ်ထုတန်ဖိုး(mass )ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပဲ အက်တမ်အမှတ်စဉ်တန်ဖိုးသာ ပြောင်းလဲနိုင် ကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဥပမာ-ဖေါ့စဖါရပ်ဒြပ်စင်မှ ဘီတာရောင်ခြည်ထွက်ပြီး ၊ဆာဖာဒြပ်စင်သို့ပြောင်းသွားသော်လည်း         နယူကလီယတန်ဖိုး(သို့) ဒြပ်ထုတန်ဖိုး မပြောင်းလဲပေ။

15P3  =>16S32 +e- + v -               (မှတ်ရန် ။    ။ နယူကလိယမှထွက်လာသော ဘီတာရောင်ခြည်သည်  အမှန်တကယ်တွင် အီလက်ထွန်   ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။သို့သော် ဘီတာ ရောင်ခြည် (Beta ) ဟုသတ်မှတ်ထားသည် ။ရေဒီယိုသတ္တိကြွြ့ခင်းကြောင့်  ဘီတာရောင်ခြည်များ  အလိုအလျောက်  ဖြာထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဘီတာရောင်ခြည်သည် ( လျှပ်စစ်ဓာတ်မ ) ဆောင်သော ရောင်ခြည်တမျိုးဖြစ်သည် ။ ထို့ကြောင့် လျှပ်စစ် (သို့) သံလိုက်စက်ကွင်းများနှင့်  တွေ့လျှင်   လမ်းကြောင်းသွေဖီသွားနိုင်သည်။ဘီတာရောင်ခြည်၏  ဖောက်ထွင်းစွမ်းအားမှာ  စက္ကူစာရွက်ကိုသာ  ဖေါက်ထွင်းသွားနို်င်ကြောင်းတွေ့ရသည် ။ပလတ်စတစ်နှင့် လူ့၏အသားကို  မဖေါက်ထွင်းနိူင်ပေ ။

        ဘီတာရောင်ခြည် ဖြာထွက်ခြင်းသာမက၊ အချို့နယူကလိယများ၏ ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုကြောင့် အယ်ဖာ  (Alpha ) ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းလဲတွေ့ရသည်။အယ်ဖာရောင်ခြည်ဆိုသည်မှာ  တခြားမဟုတ် ။ ဟီလီယမ် နယူကလိယ ဖြစ်သည်။ ဟီလီဟမ်၏  အက်တမ်အမှတ်စဉ်မှာ  Z= 2 ၊ ဒြပ်ထု M = 4  ၊ ဖြစ်သောကြောင့်  ပရိုတွန်နှစ်လုံး ၊နယူထွန်နှစ်လုံး ပါဝင်သည်။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွနေသော    မူလနယူကလိယမှ  ပရိုတွန်နှစ်လုံးနှင့် နယူထွန်နှစ်လုံး ( အယ်ဖာအမှုန်အဖြစ်)  သီးသန့် ပြိုကွဲသွားခြင်း ဖြစ်သည်။   ထိုကဲ့သို့   နယူကလိယမှ အယ်ဖာအမှုန်များ  ပြိုကွဲထွက်သွားလျှင်   အနုမြူစည်းနှောင် စွမ်းအင်အချို့လဲ   ရောင်ခြည်အဖြစ်ထွက်ပေါ်လာနိုင်သည်။ အနုမြူစည်းနှောင်   စွမ်းအင်အကြောင်းကို ရှေ့ပိုင်းတွင်ရေးသားခဲ့ပြီးဖြစ်သည် ။  ထိုကဲ့သို့   အယ်ဖာအမှုန်( သို့) ဟီလီယမ်နယူကလိယ (သို့) အယ်ဖာရောင်ခြည် ပြိုကွဲထွက်သွားသောကြောင့်  အနုမြူစည်းနှောင်စွမ်းအင်အဖြစ်  ထွက်ပေါ်လာသောရောင်ခြည်မှာ   ဂမ်မာရောင်ခြည်ဖြစ်သည်။ဥပမာ -  ပိုလိုနီယမ်  ဒြပ်စင်မှ  ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြီး  အယ်ဖာရောင်ခြည်(ဟီလီယမ်နယူကလိယ) နှင့်အတူ ဂမ်မာရောင်ခြည်ထွက်လာသည်။ 84 Po210 => 2He4 +   r

အယ်ဖာရောင်ခြည်သည် ပရိုတွန် 2လုံး +နယူထွန် 2လုံး  ပါဝင်သောကြောင့်   အသားတင် လျှပ်စစ်မှာ ဓာတ်ဖိုဆောင်သည်။  ဓာတ်ဖိုဆောင်သောကြောင့်  လျှပ်စစ်( သို့) သံလိုက်စက်ကွင်းများနှင့်တွေ့လျှင် လမ်းကြောင်းသွေဖီသွားနိုင်သည်။  အယ်ဖာမှုန်သည် အရွယ်အစားကြီးသောကြောင့်  စက္ကူစာရွက်ကိုပင်   ဖေါက်ထွင်းမသွားနိုင်ပေ။

        ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုကြောင့်  အယ်ဖာရောင်ခြည်နှင့်အတူ   ဂမ်မာရောင်ခြည်ထွက်နိုင်သော်လည်း   ၊ဂမ်မာရောင်ခြည် အလိုအလျောက်ဖြာထွက်ခြင်းလည်းတွေ့နိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်စဉ်မျိုးသည်   အက်တမ်ကိုပတ်နေသော  အီလက်ထွန်များနှင့်  သဘောသဘာဝခြင်းဆင်တူကြောင်းတွေ့ရသည်   ။

( အက်တမ်တခုတွင်  အီလက်ထွန်များသည် နယူကလိယကို ဝန်းရံလျှက်လှည့်ပတ်နေကြသည်။ ထိုသို့ လှည့်ပတ်ရာတွင်  စွမ်းအင်အဆင့်အလိုက်  ကိုယ်ပိုင်ပတ်လမ်းများရှိသည်။ ပတ်လမ်းတခုတွင်   အမျိုးစားတူပါက  အီလက်ထွန် နှစ်လုံးမရှိနိုင်။ ကိုယ်ပိုင်ပတ်လမ်းဖြင့် လှည့်ပတ်နေသော အီလက်ထွန် များသည်  ပြင်ပမှ  စွမ်းအင်အလုံအလောက် ရရှိပါက  စွမ်းအင်မြင့်သော  အတွင်းပတ်လမ်းသို့   ကူးပြောင်းနိုင်သည်။ သို့တည်းမဟုတ်     မူလပတ်လမ်းမှ   စွမ်းအင်ပိုနိမ့်သော  ပတ်လမ်းကို ကူးပြောင်းသွားလျှင်  စွမ်းအင်များကို ထုတ်လွတ်ပေးသည်။ ထုတ်လွတ်သော စွမ်းအင်ကို  X-ray  အိတ်ရောင်ခြည်အဖြစ်တွေ့ရသည်။ အက်တမ်အတွင်းရှိ   အီလက်ထွန်များ၏ သဘာဝဖြစ်စဉ်မှာ သာမာန်အခြေအနေတွင် စွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှုမရှိနိုင်ပေ) ။၎င်းဖြစ်စဉ်ကဲ့သို့နယူကလိယတွင်  နယူကလီယွန်ဟုခေါ်သော  ပရိုတွန်နှင့် နယူထွန်များသည်  အချင်းချင်း အပြန်အလှန် လှည့်ပတ်နေကြရာတွင် စွမ်းအင်အဆင့်အလိုက် ပတ်လမ်းများပါဝင်သည်။  နယူကလီယွန်များသည်  စွမ်းအင်ပတ်လမ်းတခုမှ  နိမ့်သောပတ်လမ်းငို့  ကူးပြောင်းတိုင်း  စွမ်းအင်များကို  ထုတ်ပေးသည် ။ထိုသို့ ထုတ်လွတ်ရာတွင်   Ground state ဟုခေါ်သော   သာမာန်အခြေအနေသို့  ရောက်သည်အထိ  စွမ်းအင်များ ထုတ်လွတ်မည် ။ ထိုကဲ့သို့ အလိုအလျှောက် စွမ်းအင်ထုတ်လွတ်  နေခြင်း(သို့မဟုတ်)  ဂမ်မာရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းကို  အက်တမ်အမှတ်စဉ်ကြီးသော   heavy nuclei  နယူကလိယများတွင်တွေ့နိုင်သည်။  ဥပမာ - ယူရေနီယမ်ကဲ့သို့   ဒြပ်စင်သည်  ဂမ်မာရောင်ခြည် အလိုအလျှောက်   ထွက်နေကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဂမ်မာရောင်ခြည်သည်   လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည်ဖြစ်သည်။ ဂမ်မာအမှုန်ဟု  ခေါ်ဆိုနိုင်သော်လည်း  စွမ်းအင်အထုပ်ကလေးများ ( Energy packet) အသွင်ဆောင်ပြီး  ဒြပ်ထုမရှိပေ။လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိပဲ   စွမ်းအင်သီးသန့် ရောင်ခြည်ဖြစ်သောကြောင့်  လျှပ်စစ်( သို့) သံလိုက်စက်ကွင်းများနှင့်တွေ့လျှင်  လမ်းကြောင်းသွေဖီခြင်းမရှိပဲ   အလင်းကဲ့သို့ တစ်ဖြောင့်ထဲရှိသည်။ ဂမ်မာရောင်ခြည်သည်   ဖောက်ထွင်းစွမ်းအား   အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်  အန္တရယ်ရှိသောရောင်ခြည်တမျိုးဖြစ်သည် ။   ဂမ်မာရောင်ခြည်သည်   ခဲသတ္တုကို 30စင်တီမီတာသာ ဖေါက်ထွင်းနိုင်သောကြောင့်  ၊ ၎င်းကိုကာကွယ်ရန်     ခဲသတ္တုများဖြင့် သိုလှောင်ထားရ၏ ။ထို့ပြင်  ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင်  ခဲသတ္တုအပြင်  ၊ဖယောင်းကိုလဲ   အသုံးပြုသည်။

                                  ရောင်ခြည် ၃ မျိုး၏  ဖေါက်ထွင်းနိုင်မှုသရုပ်ပြပုံ     

   အချုပ်အားဖြင့်  ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုနှင့်သက်ဆိုင်သော  နယူကလိယများကို  ယေဘုယျအားဖြင့်  အမျိုးအစား (၅)ခု  ဖြင့်   လေ့လာတွေ့ရသည်။

(၁)အနုမြူတည်မြဲသောနယူကလိယများ- ဆိုသည်မှာ   ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်း မရှိသော   နယူကလိယများဖြစ်သည်။ထိုကဲ့သို့ အနုမြူတည်မြဲသော  နယူကလိယအမျိုးစားပေါင်း ၂၆၄ မျိုးတွေ ့  နိုင်သည်။ သို့သော်   ၎င်းတို့သည်  အစဉ်သဖြင့်တည်မြဲနေသည်  မဟုတ်ပေ။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု   အလွန်သေးငယ်သောကြောင့်     တိုင်းတာ၍မရနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။သက်ရှိသက်မဲ့အားလုံး  ဖြစ်ပြီးလျှင်    ပျက်ရမည်ဟူသော   လောကနိယာမတရားကို  ဆန့်ကျင်၍မရပါ ။သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့်  တည်မြဲသည်ဟု  သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာ -ကာဗွန် ၊ နိုက်ထရိုဂျင် ၊ အောက်ဆီဂျင် …

(၂)ပထမမျိုးဆက် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နယူကလိယများ - ဆိုသည်မှာ  နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ  ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင်  သဘာဝအတိုင်းတွေ့ရသော  နယူကလိယများဖြစ်သည်။၎င်းတို့၏  သက်တမ်းဝက်မှာ  အလွန်ရှည်လျားပြီး  ၂၆ မျိုးခန့်တွေ့ရသည် ။ ဥပမာ - ယူရေနီယံ ၂၃၈ ၊ ပိုတက်စီယံ ၄၀ ၊ ရူဘီဒီယံ ၈၇ …

(၃)ဆင့်ပွါးမျိုးဆက် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နယူကလိယများ - ဆိုသည်မှာ  ပထမမျိုးဆက်နယူကလိယမှ  ရေဒီယိုသတ္တကြွပြီး   ကြွင်းကျန်နေသော  နယူကလိယကို   ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည် ။၎င်းသည်လည်း  ရေဒီယိုသတ္တကြွခြင်းဖြစ်ပေါ်နေသည်။  ဥပမာ- ယူရေနီယံ ၂၃၈    သည်   သဘာဝအတိုင်းရေဒီယို  သတ္တိကြွခြင်းကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းယူရေနီယံသည်   နှစ်သန်းပေါင်း ၄၅၀ကြာသောအခါ    သိုရီယံ၂၃၄  (နယူကလိယ )အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားမည် ။၎င်း သိုရီယံသည်လည်း   ရေဒီယို သတ္တိကြွရာမှ ၂၅ ရက်ကြာသောအခါ ပရိုတက်စတီနီယံ ၂၃၄ အဖြစ်  အသွင်ပြောင်းသွားမည် ။ထိုမှတဆင့် ၆ရက်ကြာသောအခါ ယူရေနီယံ ၂၃၄ အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားမည်။ ထိုကဲ့သို့ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲလာရာမှ    နောက်ဆုံး  ကြွင်းကျန်နေသော   နယူကလိယမှာ   ခဲသတ္တုဖြစ်သည်။ အထက်ပါအတိုင်း  ယူရေနီယံ ၂၃၈ မှ  အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲသွားသော  နယူကလိယများကို  ဒုတိယမျိုးဆက် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နယူကလိများဟုခေါ်သည် ။၎င်းဖြစ်စဉ်ကို Radioactive series ဟုခေါ်သည်။

                        ယူရေနှီယံ ၂၃၈  ၏  Radioactive series အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲပုံ

      Radioactive series  ဖြစ်စဉ်ကို     မြန်မာလိုနားလည်နိုင်စေရန်  ဥပမာဖြင့် တင်ပြပါအံ့။  အလွန်ကြီးမားသော  သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်သည် သက်တမ်းအလွန်ကြာရှည်စွာ တည်ရှိနေသည်ဆိုပါစို့။ နောင်တချိန်တွင်    ၎င်းသစ်ပင်ကြီး သေသွားသောအခါ  ခုတ်ပိုင်း ဖြတ်လိုက်လျှင်   ထင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားမည်။ ရရှိလာသောထင်းကို လောင်စာအဖြစ် အသုံးပြုလျှင်   မီးသွေးအဖြစ်  ကျန်ရှိနေဦးမည်။ မီးသွေးဆက်လက်လောင်ကျွမ်းလျှင် နောက်ဆုံးတွင်  ပြာမှုန်များအဖြစ်  ကြွင်းကျန်နေမည် ။သစ်ပင်ကြီးမှ   ပြာမှုန်အဖြစ်သို့ အဆင့်ဆင့်   ပြောင်းလဲ သွားသကဲ့သို့၊  ယူရေနီယံ ၂၃၈ မှ     ရေဒီယို သတ္တိကြွပြီး  အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲလာရာ   နောက်ဆုံးတွင်    ခဲသတ္တုအဖြစ်  ကြွင်းကျန်နေမည်ဖြစ်သည်။

(၄)သဘာဝဖြစ်စဉ်ကြောင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွသော နယူကလိယများ - ဆိုသည်မှာ အာကာသမှ ရောက်ရှိလာသော  ကော့စမစ်ရောင်ခြည်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ကော့စမစ်ရောင်ခြည်တွင်  နယူထွန်မှုန် များပါဝင်နေသောကြောင့် လေထုထဲရှိ နိုက်ထရိုဂျင်(7)နှင့် ဓာတ်ပြုရာမှ ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်းဖြစ်သည်။

ဥပမာ - N14 (n,p)C 12  ,  N14 (n,t)C14  

(၅)ဖန်တီးထားသော ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နယူကလိယများ - ဆိုသည်မှာ  သိပ္ပံပညာရှင်များက  ဒြပ်စင်များကို ရောစပ်၍  ရေဒီယိုသတ္တိကြွစေရန် ဖန်တီးထားသော  နယူကလိယများဖြစ်သည် ။ဥပမာ- Co60 , Cs137 ,Na24 တို့ဖြစ်သည် ။

ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နယူကလိယများ၏  သက်တမ်းဝက် ၊ကြာချိန်နှင့်ဓာတ်ရောင်ခြည်အမျိုးစားများ(ဇယား)

 

အႏုျမဴ-သဘာဝလကၡဏာမ်ား

အႏုျမဴ အမွတ္(၄)

                   အက္တမ္တစ္ခုမွာ  ပရိုတြန္ ၊ နယူထြန္ ၊ အီလက္ထြန္ စသည့္   အမႈန္သံုးမ်ိဳး ပါဝင္ေနေၾကာင္း  သိခဲ့ၾကျပီ ။   နယူကလိယ   အတြင္းမွာလည္း   ပရိုတြန္ ႏွင့္ နယူထြန္တို ့ စုစည္းေနၾကာင္း   ေရးသားခဲ့ျပီ ။ (၄င္းတို ့ကို   နယူကလီယြန္မ်ားဟု    အမည္သတ္မွတ္ႏိုင္   သည္ ။) နယူကလီယအတြင္းရွိ   နယူကလီယြန္မ်ားသည္  တည္ျငိမ္စြာစုေဝးေနၾကျခင္းေတာ့  မဟုတ္ပါ ။ နယူကလီယြန္  တလံုးစီတိုင္းတြင္ ကိုယ္တိုင္လည္ပတ္ေနေသာ  အမႊတ္လည္ျခင္း (Spin) ရွိျပီး ၊နယူကလီယြန္ အခ်င္းခ်င္းလည္း  လွည့္ပတ္ေနၾကသည္ ။ ထို ့သို   ့ျဖစ္စဥ္သည္

စၾကာဝဠာအတြင္းရွိ   ျဂိဴလ္မ်ား   လွည့္ပတ္သြားလာျခင္းႏွင့္  တူညီသည္။   တနည္းအားျဖင့္ အႏုျမဴသည္  စၾကာဝဠာငယ္ေလးမ်ားျဖစ္သည္။ (ကမာၻသည္လည္း  မိမိဝင္ရိုးေပၚတြင္ ကိုယ္ တိုင္လည္ပတ္လ်က္ ၊ေနကိုလွည့္ပတ္သြားလာေနျခင္းျဖစ္သည္ ။            

              နယူကလီယတြင္  ျပင္းထန္ေသာ အႏုျမဴအားမ်ား ရွိေၾကာင္း  ေလ့လာသိရွိခဲ့ပါၿပီ။  

နယူကလီယတြင္ပါဝင္ေသာ  ပရိုတြန္မ်ားသည္ (ဓာတ္ဖို) ေဆာင္ေသာ လွ်ပ္စစ္မႈန္မ်ားျဖစ္ၾက သည္။နယူထြန္မ်ားမွာ  လွ်ပ္စစ္ဓာတ္- မရွိေသာ (ဓာတ္မဲ့)  အမႈန္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ထို ့ေၾကာင့္ နယူကလီယ၏  အသားတင္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္မွာ (ဓာတ္ဖို)လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ေဆာင္ပါသည္ ။ထို ့ျပင္ နယူကလီယတြင္  လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ေဆာင္ ပရိုတြန္မ်ားပါဝင္ေသာေၾကာင့္ (Electric Force)လွ်ပ္

စစ္အား (သို ့) ကူးေလာင္းနိယာမအား( Coulomb’s Force)  ပါဝင္သက္ေရာက္   ေနေၾကာင္း

ေတြ ့ရမည္ ။              (   Coulomb’s Force = k q₁q₂ /r²     ) 

                                                  K=9×10⁹ constant

                                           q₁ ,q₂=လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ေဆာင္အမႈန္ႏွစ္ခု

                                                           r = q₁ & q₂     ၾကားအကြာအေဝး

သို ့ေသာ္  သက္ေရာက္ေနေသာ  လွ်ပ္စစ္အားသည္  အႏုုျမဴအားထက္  အဆေပါင္း(၄ဝ)ခန္ ့

ေသးငယ္ေသာေၾကာင့္  အရာမေရာက္ႏိုင္ဘဲ ေမွးမွိန္ေနရျခင္းျဖစ္သည္ ။

           တနည္းအားျဖင့္  နယူကလီယတြင္   အႏုျမဴအား (Nuclear Force)တစ္ခုသာ ၾကီးစိုး

ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ပရိုတြန္အခ်င္းခ်င္း  (သို ့)   နယူထြန္အခ်င္းခ်င္း (သို ့) ပရိုတြန္ႏွင့္နယူထြန္

တို ့တြင္  အႏုျမဴအားသက္ေရာက္မႈရွိသည္ ။ထို ့ေၾကာင့္  အႏုျမဴအားသည္  လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ရွိ  ျခင္း ၊မရွိျခင္းႏွင့္  လံုးဝမသက္ဆိုင္ပါ။ ကူးေလာင္းနိယာမ(လွ်ပ္စစ္အား)ကဲ့သို ့  လွ်ပ္စစ္ဓာတ္

ေၾကာင့္  အႏုျမဴအားျဖစ္ေပၚျခင္း  မဟုတ္ဟု  ဆိုလိုပါသည္ ။

             သို ့ေသာ္  နယူကလီယအတြင္းရွိ  နယူကလီယြန္ အခ်င္းခ်င္း  အလြန္နီးကပ္လ်က္

ရွိေနမွ  အႏုျမဴဳအားသက္ေရာက္မည္ ။  တနည္းအားျဖင့္ တာတိုအား (Short  range force )

ျဖစ္သည္။(ကူးေလာင္းနိယာမ)လွ်ပ္စစ္အားမွာတာရွည္အား(Long range force) ျဖစ္သည္။ နယူကလီယြန္ အခ်င္းခ်င္း  ( 10^-15  m) အကြာအေဝးအတြင္း၌သာ ဆြဲအားျပင္းထန္ေသာ

အႏုျမဴအားမ်ားျဖစ္ေပၚသည္။ သို ့ေသာ္  နယူကလီယြန္ခ်င္းခ်င္း   အလြန္ ့အလြန္နီးကပ္သြား

လွ်င္ တြန္းအားအျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ အႏုျမဴဆြဲအားသည္ သတ္မွတ္ 

ထားေသာ  အကြာအေဝးအတြင္း  ( 1-2 ×10^-15 m)  နီးကပ္ေနမွသာ   အားသက္ေရာက္မႈ

ျဖစ္ေနေပၚႏိုင္ျပီး ဆြဲအားျပင္းအႏုျမဴအားမ်ားကိုေတြ ့ရမည္။ အႏုျမဴအားသည္  နယူကလီယြန္

အခ်င္းခ်င္း  ကို္ယ္တိုင္လွည့္ပတ္ေနေသာ  အမႊတ္လည္ျခင္းေပၚတြင္  ေျပာင္းလဲမႈရွိႏိုင္သည္။

အမႊတ္လည္ျခင္း ( spinning)  ႏွစ္မ်ိဳးရွိရာ    (spin up)  ႏွင့္    (spin down) တို ့ျဖစ္သည္ ။

spin up  &  spin down

ဆိုလိုသည္မွာ ညာဘက္လွည့္ျခင္းႏွင့္ ဗယ္ဘက္ လွည့္ျခင္းမ်ိဳးျဖစ္သည္ ။  စာဖတ္ပရိတ္သတ္

လက္ေတြ ့ျမင္လိုလွ်င္ သင္၏ညာဘက္လက္ကိုဆန္ ့ထုတ္၍ လက္သီးဆုပ္ထားပါ။ထို ့ေနာက္

(ငါလိုလူ  ဇမၻဴမွာရွိေသးရဲ  ့လားဆိုတဲ့  အထားနဲ ့) လက္မကို ေထာင္လိုက္ပါ ။လက္မထိပ္ဖ်ား

သည္  အေပၚဘက္သို ့  ဦးတည္ေနျပီး ၊က်န္လက္ေခ်ာင္းမ်ားသည္ အတြင္းဘက္သို ့ ဦးတည္

ေနၾကမည္။ က်န္လက္ေခ်ာင္းမ်ား၏ ဦးတည္ဘက္အတိုင္း လွည့္ပတ္ေနေသာ နယူကလီယြန္

မ်ားကို  (spin up)  အမြတ္လည္ျခင္းဟုေခၚသည္ ။ထိုမွတဖန္  သင္၏လက္မကို  ေအာက္သို ့

စိုက္၍ ဦးတည္လိုက္ပါ။လက္မထိပ္ဖ်ားသည္ ေအာက္ဘက္သို ့ညႊန္ျပေနသျဖင့္ (spin down)

အမြတ္လည္ျခင္းဟုေခၚသည္။နယူကလီယြန္မ်ားသည္ က်န္လက္ေခ်ာင္းမ်ား၏ ဦးတည္ဘက္

အတိုင္း လွည့္ပတ္ေနၾကသည္ ။

           နယူကလီယတြင္  ျပင္းထန္စြာ သက္ေရာက္ေနေသာ အႏုျမဴအားမ်ား(strong nuclearforce) ရွိေသာ္လည္း ၊ျပင္းအားေပ်ာ့ေသာ အႏုျမဴအားမ်ား ( weak nuclear force )

လည္း ရွိေနပါသည္ ။ ျပင္းအားေပ်ာ့ အႏုျမဴအားသည္    ျပင္းအားထန္ေသာ အႏုျမဴအားထက္

အဆေပါင္း  တသန္းခန္ ့( Million )  နညး္ပါသည္ ။ထို ့ျပင္  လွ်ပ္စစ္ဆြဲအား (သို ့)ကူးေလာင္း

နိယာမအားထက္  အဆေပါင္း  တေထာင္ခန္ ့( thousand) နည္းပါသည္ ။ ထို ့ကဲ့သို ့ အလြန္

ေသးငယ္ေသာ အႏုျမဴအားကို ( အေရးမၾကီးဟု ယူဆ၍ ) လ်စ္လ်ဴရွဴ၍ မရပါ ။ ျပင္အားေပ်ာ့

အႏုျမဴအားမ်ားသည္ သက္တမ္းၾကာရွည္စြာ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ေသာေၾကာင့္ လ်စ္လ်ဴရွဴ၍ မရႏိုင္ပါ ။

(ဥပမာ - အႏုျမဴဗံုးဒဏ္  ခံခဲ့ရေသာ   ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ   ဟီရိုရွီးမား  ႏွင္ ့နာကာစကီ ျမ့ိဳ ၾကီးမ်ားတြင္

ယေန ့အခ်ိန္ထိ   ပ်င္းအားေပ်ာ့အႏုျမဴအားမ်ား  သက္ေရာက္ေနသည္ ။   သက္ရွိသတၱဝါမ်ား

အတြက္  အႏၱရယ္ရွိေနဆဲျဖစ္ပါသည္။ထို ့ျပင္ ရွရွားႏိုင္ငံတြင္ မေတာ္တဆေပါက္ကြဲသြားေသာ

ခ်ာႏိုဘိုင္း အႏုျမဴဓာတ္ေပါင္းဖိုေနရာသည္  ယေန ့အခ်ိန္ထိ အႏုျမဴအားမ်ား  ထြက္ေပၚေနဆဲ

ျဖစ္ပါသည္ ။)

              နယူကလီယတြင္  ရွိေနေသာ ေနာက္ထပ္ အားတမ်ိဳးရွိေနပါေသးသည္ ။၄င္းအား

သည္   ျဒပ္ဆြဲအားျဖစ္၏။စၾကာဝဠာအတြင္းရွိ အရာဝတၳဳတိုင္းသည္ အခ်င္းခ်င္းအျပန္အလွန္

ဆြဲငင္ေနၾကေၾကာင္းကို  နယူတန္ (Newton) က   ျဒပ္ဆြဲအားသီအိုရီျဖင့္  ေဖၚထုတ္ခဲ့သည္။

                              နယူတန္ (ထိုင္ခဲ့ေသာ) ပန္းသီးပင္  (ကိန္းဘရစ္တကၠသိုလ္ )အမွတ္တရ 

 

" ျဒပ္ဆြဲအားေၾကာင့္   ေခါင္းေပၚကို ပနး္သီးေၾကြက်တာတဲ့ "

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္းေလးရာခန္ ့က  အဂၤလန္ျပည္ ကိန္းဘရစ္တကၠသိုလ္ဝင္းအတြင္း  ပန္းသီး

ပင္ေအာက္တြင္ထိုင္ေနေသာ   နယူတန္၏ေခါင္းေပၚသို ့   ပန္းသီးတလံုး    ေၾကြၾကခဲ့သည္ဟု

ဆို၏ ။   ကမာၻ ့ေျမဆြဲအားေၾကာင့္   ပန္းသီးေၾကြၾကသည္ဟု  ဆက္စပ္ ေတြးေခၚ ယူဆလ်က္

စၾကာဝဠာအတြင္းရွိ   အရာဝတၳဳအခ်င္းခ်င္း  ဆြဲငင္ေနၾကေၾကာင္းသိခဲ့ၾကရသည္။ ျဒပ္ဆြဲအား

သီအိုရီအရဆိုေသာ္  ဝတၳဳ၏ျဒပ္ထုၾကီးေလေလ  ျဒပ္ဆြဲအားျပင္းထန္ေလေလ ျဖစ္သည္ ။                                    

 

              F =Gravity Force -ျဒပ္ဆြဲအား 

m₁ ,m₂ = ဝထၳဳႏွစ္ခု၏ ျဒပ္ထုမ်ား

                                                G = ျဒပ္ဆြဲအားကိန္းေသ

                                         r =ဝတၳဳႏွစ္ခုၾကား အကြာအေဝး

         နယူကလီယထဲတြင္ နယူကလီယြန္အခ်င္းခ်င္း  ျဒပ္ဆြဲအားမ်ားသက္ေရာက္ေနသည္။ သို ့ေသာ္ နယူကလီယြန္အခ်င္းခ်င္းဆြဲေသာ ျဒပ္ဆြဲအားသည္ အႏုျမဴအားထက္ 10^-39times

ဆခန္ ့ေသးငယ္ေနေၾကာင္းေတြ  ့ရသည္။ထို ့ေၾကာင့္ နယူကလိယကို ေလ့လာရာတြင္  ထည့္

သြင္းစဥ္းစားျခင္းမျပဳဘဲ  လ်စ္လ်ဴရွဴထားသည္ ။

   နယူကလီယ၏ အရြယ္အစားကို ေလ့လာၾကည့္လွ်င္ စက္လံုးပံုဟု ယူဆထားေသာေၾကာင့္ 
အခ်င္းဝက္ (Radius )ကိုသိလွ်င္   စက္လံုး၏ထုထည္ကို  တြက္ယူႏိုင္သည္။  (V=4/3 πR³)

ထို ့ေၾကာင့္ နယူကလီယ၏ အရြယ္အစားကို  အခ်င္းဝက္  ပံုေသနည္းျဖင့္ ေဖၚျပေလ့ရွိသည္ ။

                                      R =1.2×10^-15   A^1/3      (m)

                                      R = နယူကလီယ၏ အခ်င္းဝက္

                                              A = နယူကလီယ၏ ျဒပ္ထုတန္ဖိုး

       အႏုျမဴရႈပေဗဒကို  ေလ့လာသင္ၾကားေနသူမ်ားသည္  ပုစာၦျပသနာမ်ားကိုေျဖရွင္းရာတြင္

အီလက္ထြန္ ၊ ပရိုတြန္ ၊နယူထြန္မ်ား၏  ျဒပ္ထုုတန္ဖိုးမ်ားကို  သိထားရမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္

ဆက္လက္ေဖၚျပေပးပါမည္ ။

အီလက္ထရြန္၏  ျဒပ္ထု , m_e  =9.10938 ×10^-31  kg

ပရိုတြန္တလံုး၏  ျဒပ္ထု  , m_p =1.67262 ×10^-27  kg

နယူထြန္တလံုး၏ျဒပ္ထု  , m_n  =1.67492 ×10^-27  kg             

              ဝထၳဳတခု၏ျဒပ္ထုုကို   တိုုင္းတာရာတြင္   ႏိုင္ငံတကာသံုးယူနစ္  (SI unit)  အျဖစ္ 

ကီလိုဂရမ္ျဖင့္( Kg) သတ္မွတ္ထားသည္ ။ထို ့ေၾကာင့္ အထက္တြင္ေဖၚျပခဲ့ေသာ ျဒပ္ထုယူနစ္

မ်ားမွာ  ကီလိုဂရမ္မ်ားျဖစ္သည္။သို ့ေသာ္ အႏုျမဴရူပေဗဒကိုေလ့လာရန္ ႏွင့္ ပုစာၦမ်ားတြက္ယူ

ရန္ အသံုးမ်ားေသာ   ယူနစ္အမ်ိဳးအစားႏွစ္ခု ရွိပါေသးသည္ ။    ဥပမာျပလွ်င္ --

(1) m_e =9.10938 ×10^-31   kg =0.000548579 u

(2) m_p =1.67262×10^-27    kg =1.007274621 u

(3) m_n =1.67492× 10^-27   kg =1.008659712 u

  ယူနစ္သေကၤတ (u) ဆိုသည္မွာ  အက္တမ္ျဒပ္ထုယူနစ္ ( Atomic Mass Unit ) ျဖစ္သည္။

ကီလိုဂရမ္ႏွင့္အက္တမ္ျဒပ္ထုယူနစ္တို ့၏ဆက္သြယ္ခ်က္မွာ  1u =1.660538863×10^-27 kg

ျဖစ္သည္။၄င္းဆက္သြယ္ခ်က္တန္ဖိုးသည္ ကာဗြန္အက္တမ္၏ ျဒပ္ထုကို ၁၂ ျဖင့္စား ၍ရေသာ ရလဒ္  အေျဖ ျဖစ္သည္။ 1u=(1.992646636×10^-26/ 12)

လူသိနည္းေသာ  ေနာက္တနည္းမွာ-  ၄င္းဆက္သြယ္ခ်က္တန္ဖိုးသည္  အက္ဗိုဂါးဒိုးကိန္းေသ

တန္ဖိုး၏  ေျပာင္းျပန္လွန္ကိန္းတခုျဖစ္သည္ ။ 1u =1 /(6.0221415×10^-26 )

            ျဒပ္ထုတန္ဖိုးကို  ေဖၚျပရန္  ေနာက္တနည္းမွာ  အိုင္စတိုင္းသီအိုရီ  (  E =mc²  )ကို

ကိုယ္စားျပဳျခင္းျဖစ္သည္ ။၄င္းသီအိုရီအရ  အလင္းအလ်င္ႏွစ္ထပ္ကိန္းျဖင့္ ေရႊ ့လ်ားေနေသာ

ဝထၳဳမ်ားသည္  စြမ္းအင္အသြင္ေျပာင္းႏိုင္ေသာ  ( ျဒပ္ထု-စြမ္းအင္ )ဆက္စပ္မႈတခုျဖစ္သည္ ။

ထို ့ေၾကာင့္  အမႈန္ျဒပ္ထုမ်ားကို  စြမ္းအင္ျဖင့္ကိုယ္စားျပဳေဖၚျပႏိုင္သည္ ။စြမ္းအင္ (Energy )

၏ ႏိုင္ငံတကာသံုး(SI) ယူနစ္မွာ    Joule ( j) ဂ်ိဴး ျဖစ္သည္။သို ့ေသာ္ အီလက္ထြန္ဗို ့ယူနစ္ 

(ev) ျဖင့္ေဖၚျပရန္  ဆက္သြယ္ခ်က္တခုမွာ -  1J = 1.6 x 10^-19  ev          

သို ့ေသာ္  E=mc²    ညီမွ်ျခင္းတြင္    ျဒပ္ထု( m) ေနရာအစားသြင္းရာတြင္  အက္တမ္ျဒပ္ထု

ယူနစ္  (u) ျဖင့္တြက္ပါက    E=[ m ]  931.5 Mev  ကို အသံုးျပဳရမည္ ။   ျဒပ္ထုယူနစ္ကို

ကီလိုဂရမ္ျဖင့္ တြက္ပါက  E= m c²  /1.6 x10^-19  ev ျဖင့္တြက္ယူရမည္ ။အလင္းလ်င္ကို

တိက်စြာ  (c =2.9979× 10⁸  ms^-1  ) ျဖင့္တြက္ႏိုင္သည္။ ျဒပ္တန္ဖိုးမ်ားကို  ယူနစ္( ၃)မ်ိဳး

ျဖင့္  ႏွိုင္းယွဥ္ေဖၚျပရေသာ္ -

(1) m_e =9.10938 ×10^-31   kg =0.000548579 u = 0.511 Mev 

(2) m_p =1.67262×10^-27    kg =1.007274621 u = 939.53Mev

(3) m_n =1.67492× 10^-27   kg =1.008659712 u = 940.82Mev

ထပ္မံရွင္းလင္းခ်က္။     ။ အႏုျမဴရူပေဗဒတြင္ ျဒပ္္ထုတန္ဖိုးကို  ႏိုင္ငံတကာသံုးယူနစ္(SI) kg

ကီလိုဂရမ္ျဖင့္သာမက   အက္တမ္ျဒပ္ထုယူနစ္ (u) ျဖင့္လည္းေကာင္း ၊   စြမ္းအင္ကိုယ္စားျပဳ

ယူနစ္ ( ev )ျဖင့္လည္းေကာင္း  အမ်ိဳမ်ိဳးအသံုးခ် တြက္ယူႏုိင္ေၾကာင္းေတြ ့ရသည္ ။ထိုကဲ့သို  ့

အမ်ိဳးမ်ိဳးအသံုးျပဳရျခင္း၏  အေၾကာင္းအရင္းကို  -ဥပမာ -ဇတ္လမ္းတခုျဖင့္ရွင္းျပပါမည္ ။

           တစ္ခုေသာ မနက္ခင္းမွာ ဖီးက်ဴတေယာက္  ေစ်းဝယ္ထြက္ခဲ့သည္။ဆီ ၊ဆန္ ၊ဆား ၊

ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားႏွင့္  အသားငါးတို ့ဝယ္ရန္ျဖစ္သည္ ။သို ့ေသာ္  သူသည္  အက်ီအိပ္ကို

စမ္းၾကည့္လိုက္ျပီး  ေျခလွမ္းမ်ား တံု ့ကနဲ ့ျဖစ္သြားရေလသည္ ။အေၾကာင္းမွာ သူ ့တြင္ ၁၅ဝဝ

က်ပ္သာ ပါရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ ။  ၄င္း  (၁၅ဝဝ )သည္  အခ်စ္တစ္ခုရႏိုင္ဖို ့မေျပာ   ႏွင့္

ဆန္တစ္ျပည္ေလာက္ပင္   ဝယ္ယူလို ့မရပါ ။ ထို ့ေၾကာင့္   ေစ်းတန္းထဲမွေျခလွမ္းကို ေနာက္

ေၾကာင္းျပန္ဖို ့သာရွိေတာ့သည္ ။ ေစ်းတန္းတေနရာတြင္  ေပါေခ်ာင္ေကာင္းခပ္ညံ့ညံ့ဆန္တ

ျပည္ကို  (၁၅ဝဝ^ဝ/)ဟု ဂ်ပ္စကၠဴျဖင့္ေရးထားသည္ကိုေတြ ့ရာ  ပါလာေသာ ေငြႏွင့္ဝယ္သြားရန္

စိတ္ဒံုးဒံုးခ်လိုက္ေတာ့သည္ ။ေစ်းသည္ထံတြင္ ဆန္တျပည္ကိုဝယ္လိုက္ရာ ကၽြတ္ကၽြတ္အိတ္

တလံုးျဖင့္   ထည့္ေပးလိုက္ေလသည္ ။

       ထိုခဏတြင္  သူသည္  ဆန္ထုပ္ကေလးကို ပိုက္ကာ အေျပးတပိုင္းျဖင့္  အိမ္သို ့ခ်ီတက္

သြားပါေတာ့သည္ ။ လမ္းခုလပ္တြင္  ငယ္သူငယ္ခ်င္းေယာက္ႏွင့္ေတြ ့ျပန္ေလသည္  ။  အႏွီ

သူငယ္ခ်င္းကား   ခင္မင္ရင္းႏွီးတတ္၍လား  မေျပာတတ္။စကားေျပာလွ်င္ ေလေၾကာအလြန္

ရွည္၏ ။ လွ်ာရွည္၏ ။ အခုလည္းၾကည့္ေလ .”ေဟး ….သူငယ္ခ်င္း - ဖီးက်ဴ ဘယ္ကလာတာ

လဲ   ” ဟုေမးသည္ ။ ေစ်းထဲကထြက္လာတယ္ဆိုတာ   သူျမင္ပါသည္ ။ေလာကြတ္ျပဳ ၍ ႏႈတ္

ဆက္ျခင္းျဖစ္ပါသည္ ။ သို ့ေသာ္  သူကထပ္ေမးပါသည္ ” သူငယ္ခ်င္း  ဘာေတြ ဝယ္လာတာ

လဲတဲ ့” ။လက္ထဲမွာ   ဆန္ထုပ္ပိုက္လာတာကိုလည္း  သူျမင္ပါသည္ ။သို ့ေသာ္  ခင္မင္ရင္ႏွီး

ေသာေၾကာင့္ေမးျခင္းလဲျဖစ္ႏုိုင္ပါသည္။ “ေစ်းထဲကဆန္ဝယ္တာပါကြာဟု” တန္ျပန္ျပံဳးေလးနဲ ့

ျပန္ေျဖလိုက္၏ ။ သူငယ္ခ်င္ကား  ထိုသို ့ေမးျမန္းျခင္းျဖင့္မျပီးေသး ။ေနာက္ထပ္  ေမးခြန္းတခု

ကို  မဆိုင္းမတြ ထပ္မံေမးလိုက္ေသာအခါ   ဖီးက်ဴတေယာက္  စိတ္ဆိုးရမလို ၊ ငိုရမလို ၊သူ ့

ေမးခြန္းကို  ျပန္ေျဖရမလို  ျဖစ္သြားပါေတာ့သည္ ။ သူငယ္ခ်င္းက  ေမးလိုက္သည္မွာ “ေအး

သူငယ္ခ်င္း …..ဆန္ဝယ္လာတာဆိုေတာ့   တစ္တင္း  ဘယ္ေလာက္ေပးရလဲကြာတဲ ့ “ ။

        ဆန္တျပည္ထုပ္ကို  ရင္ဝယ္သားကဲ ့သို ့   ပိုက္လ်က္လာေသာသူကို  တစ္တင္းဘယ္

ေလာက္ေပးရလဲဟု  ေမးရက္ေလတကား ။  ထိုေမးခြန္းကို  ေျဖရန္ခ်က္ခ်င္း စဥ္စားရျပန္၏ ။

တစ္တင္း၏ ၁၆ ပံု တစ္ပံုကို  ၁၅ဝဝ ေပးရတယ္ဟု ေျဖလွ်င္ေကာင္းမလား (သို ့မဟုတ္)တစ္

ကို  ၁၆ ႏွင့္စား၍   ဝ.ဝ၆၂၅တင္း ကို  ၁၅ဝဝ ေပးရတယ္ဟု  ေျဖလွ်င္ေကာင္းမလား စဥ္းစား

ေနမိသည္ ။ တစ္တင္းႏွင့္  တစ္ျပည္မွာ ၁၆ဆ အကြာၾကီးကြာ၏။ ဆန္တျပည္ ဘယ္ေလာက္

ေပးရသလဲဟု  ေမးလွ်င္ေျဖသာပါေသးသည္ ။ အခုေတာ့….ဟင့္   လူကို    ေျဖရက်ပ္ေအာင္

ေမးရက္ေလ ျခင္း ။ တကယ္ဆိုရင္   ဖီးက်ဴတေယာက္  ဆန္အိတ္ၾကီးကို  ပုခံုးေပၚတင္လ်က္

မႏိုင့္တႏိုင္ျဖင့္  ထမ္း၍  ဝယ္လာခဲ့သည္ဆိုရင္   တစ္တင္းဘယ္ေစ်းလဲဟု  ေမးလွ်င္ခ်က္ခ်င္း

 ေျဖႏိုင္ပါသည္ ။ဆိုလိုသည္မွာ အေျခအေနေပၚမူတည္၍  သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္ေသာ  ယူနစ္

အတိုင္းတာကို   အသံုးျပဳ၍( ေမးျမန္း) သင့္ပါသည္ ။

       အထက္က  ဥပမာျပဆိုခဲ့သည့္အတိုင္း   ႏိုင္ငံတကာသံုးယူနစ္ျဖစ္ေသာ  တစ္ကီလိုဂရမ္

(1kg)   (ျမန္မာအေလးခ်ိန္  ၆ဝ သားခန္ ့) သည္ အလြန္ေသးငယ္ေသာ  မ်က္စိျဖင့္  မျမင္ႏိုင္

သည့္   အႏုျမဴအမႈန္ေလးမ်ားကို  ေဖၚျပရာတြင္   သင့္တင့္ေလ်က္ပတ္မႈမရွိေၾကာင္းကိုေတြ ့ရ

မည္ျဖစ္ပါသည္ ။ ထိုအတြက္ေၾကာင့္  အႏုျမဴအမႈန္မ်ား၏  ျဒပ္ထုကိုေဖၚျပရာတြင္   ေသးငယ္ 

ေသာ  ယူနစ္အျဖစ္သတ္မွတ္ရန္  သိပၸံညာရွင္မ်ားက ၁၉၆၁ ခုႏွစ္တြင္  အက္တမ္ျဒပ္ထုယူနစ္

(Atomic mass  unit )ကို   အတည္ျပဳသတ္မွတ္ခဲ့သည္ ။၄င္းယူနစ္တန္ဖိုးကို   ကာဗြန္အက္

တမ္ျဒပ္ထု  တန္ဖိုး၏   ၁၂ ပံုတစ္ပံုကို  စံနမူနာထားကာ   သိပၸံပညာရွင္မ်ားေဆြးေႏြးတိုင္ပင္

ခဲ့ၾကေၾကာင္း  တင္ျပလိုက္ပါသည္ ။ ………………………………………….ဖီးက်ဴ………………..

အႏုျမဴ-စည္းေႏွာင္စြမး္အင္

  အႏုျမဴ အမွတ္( ၃)              

                   အက္တမ္တခု၏ ဖြဲ ့စည္းပံုကိို ေရးသားေဖၚျပေပးျပီး ျဖစ္ပါတယ္။အက္တမ္၏ 

အလယ္ဗဟိုတြင္ ဝတ္ဆံအျဖစ္ရွိေသာနယူကလိယကို  အီလက္ထြန္က  လွည့္ပတ္ေနသည္။  

နယူကလိယတြင္ ပရိုတြန္ႏွင့္နယူထြန္တို ့ ပါဝင္သည္ ။ထို ့ေၾကာင့္ ေယဘုယ်အာျဖင့္
အက္တမ္တခုတြင္ ပရိုတြန္၊  အီလက္ထြန္ ၊ နယူထြန္  စသည့္ အမႈန္သံုးမ်ိဳး  ပါဝင္ေနေၾကာင္း သိခဲ့ေလျပီ ။ဝန္းရံလွည့္ပတ္ေနသာ အီလက္ထြန္၏  အရြယ္အစားသည္  အလြန္ေသးငယ္၏ ။ ပရိုတြန္၏  အရြယ္အစားႏွင့္   ႏႈိင္းယွဥ္ပါက ( ၁၈၄ဝ)ဆ  ခန္ ့ေသးငယ္ေနၾကာင္းေတြ ့ရမည္။  ပရိုတြန္ႏွင္ ့နယူထြန္တို ့မွာ  အရြယ္အစားတူညီၾကသည္ ။ထို ့ေၾကာင့္  အက္တမ္တခု၏ ျဒပ္ထု (Mass ) ကို   ေဖၚျပရာတြင္  ပရိုတြန္  ႏွင့္ နယူထြန္တို ့၏ျဒပ္ထု     ေပါင္းလဒ္ကိုသာ  ေဖၚျပသည္။ အီလက္ထြန္သည္ အလြန္ငယ္ေသာေၾကာင့္ လ်စ္လ်ဴရႈထား၏။ အက္တမ္ျဒပ္ထု (Mass number)   ကို   သေကၤတ-A   ျဖင့္ေဖၚျပသည္။   နယူကလိယ  တြင္ရွိေသာ ပရိုတြန္ အေရအတြက္ကိုလိုက္၍  အက္တမ္အမွတ္စဥ္ (Atomic number) အျဖစ္  သတ္မွတ္ထား၏။

သေကၤတ -Z ျဖင့္ေဖၚျပသည္။

                      _zX^A                  ဥပမာ-  ₁H¹ , ₂He⁴ , ₃Li⁷

A =Mass number ( နယူကလိယအတြင္းရွိ (ပရိုတြန္+ နယူထြန္) အေရအတြက္)

Z=atomic number(ပရိုတြန္အေရအတြက္ -အက္တမ္အမွတ္စဥ္)

X=ျဒပ္စင္တြင္ပါဝင္ေသာ အက္တမ္အမ်ိုးအစား

အက္တမ္အမွတ္စဥ္အလိုက္ (ျဒပ္စင္ဇယား)

                    သာမာန္္အက္တမ္တခုတြင္လွ်ပ္စစ္ဓာတ္  မရွိပါ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္-အီလက္ထြန္ (ဓာတ္မ)    အေရအတြက္ႏွင့္  ပရိုတြန္ (ဓာတ္ဖို ) အေရအတြက္    တူညီေနေသာ

ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ သို ့ျဖစ္ရာ  Atomic number (Z) ကိုသိလွ်င္  အီလက္ထြန္ အေရတြက္ကိုပါ  သိႏိုင္သည္။ ထို ့ေနာက္အက္တမ္တြင္ပါဝင္ေသာ  နယူထြန္  အေရတြက္ကိုလည္း လြယ္ကူစြာ

သိႏိုင္သည္။    

                Mass number (A)   -   Atomic number (Z)  =   Neutron number (n)

                (ပရိုတြန္ +နယူထြန္)   -      (ပရိုတြန္)         =       (နယူထြန္)    

              အက္တမ္တခုတြင္  ပရိုတြန္ႏွင့္ အီလက္ထြန္ အေရတြက္  တူညီၾကေသာ္လည္း နယူထြန္ပါဝင္မႈ အေရတြက္မွာ  မတူညီေပ ။  ပရိုတြန္ထက္လည္း   ပိုမ်ားႏိုင္သည္ ။   နယူထြန္   အေရအတြက္  မ်ားေလေလ  အက္တမ္ျဒပ္ထု ၾကီးေလေလ ျဖစ္မည္။    နယူထြန္ မရွိေသာ    အက္တမ္လည္းရွိေသးသည္။နယူထြန္မပါေသာ အက္တမ္မွာဟိုက္ထရိုဂ်င္-အက္တမ္ ျဖစ္သည္ ။   (₁H¹) : (₁H²) : (₁H³)   ထိုသို ့  (Atomic number ) ပရိုတြန္အေရအတြက္  တူညီေသာ္လည္း ၊ နယူထြန္ပါဝင္မႈ  မတူညီေသာေၾကာင့္  အက္တမ္ျဒပ္ထု (Mass number) ကြဲျပားေနျခင္းကို   အိုက္ဆိုတုပ္ (Isotope)ဟု ေခၚသည္။

               ပရိုတြန္ႏွင့္အီလက္ထြန္တို ့သည္ ဆန္ ့က်င္ဘက္ လွ်ပ္စစ္တန္ဖိုးမ်ား တူညီၾကသည္။

ထို ့ျပင္   အက္တမ္တခုတြင္   ပရိုတြန္ႏွင့္ အီလက္ထြန္   ပါဝင္မႈအေရအတြက္    တူညီေနေသာ

ေၾကာင့္ အသားတင္ လွ်ပ္စစ္ဆြဲအားမွာ မရွိႏိုင္ေပ။ထို ့ေၾကာင့္ သာမာန္  အက္တမ္တခုတြင္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ကင္းမဲ့ေနသည္ ။လွ်ပ္စစ္သီအိုရီအရ  မ်ိဳးတူေသာ     ဓာတ္ဖိုအခ်င္ခ်င္း(သို ့)ဓာတ္မ

အခ်င္းခ်င္း  ေတြ ့လွ်င္ အျပန္အလွန္  တြန္းကန္မႈအား ျဖစ္ေပၚမည္ ။ မ်ိဳးမတူေသာ  ဓာတ္ဖိုႏွင့္ဓာတ္မ ေတြ ့လွ်င္ အခ်င္းခ်င္း ဆြဲငင္ျခင္းအားျဖစ္ေပၚမည္။
               နယူကလီယကို  စဥ္စားၾကည့္ၾကပါစို ့။  နယူကလိယတြင္  ပရိုတြန္ႏွင့္ နယူထြန္မ်ား 

ပါဝင္ေနေၾကာင္းလည္း  သိခဲ့ျပီ ။  ပရိုတြန္ ႏွင့္ နယူထြန္မ်ား  စုေဝးလ်က္  အက္တမ္၏ ဝတ္ဆံအျဖစ္ ရွိေနၾကသည္ ။  လွ်ပ္စစ္သီအိုရီအရ  နယူကလိယအတြင္းရွိ  ပရိုတြန္(ဓာတ္ဖို) အခ်င္းခ်င္း   တြန္းကန္ေနၾကမည္။ ထို သို ့ တြန္းကန္ေနလ်င္   အခ်င္းခ်င္း စုစည္းမႈမျဖစ္ႏိုင္ ။ သို ့ေသာ္ နယူကလိယထဲတြင္ စုေဝးေနၾကသည္ ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ပါနည္း ……??? အေျဖက ရွင္းပါသည္ ။ ဓာတ္ဖိုအခ်င္းခ်င္း  တြန္းကန္သည့္ အားထက္  ပိုၾကီးေသာ      ဆြဲငင္အားၾကီးတခု

ေၾကာင့္   ပရိုတြန္မ်ား   စုေဝး     ေနၾကျခင္းျဖစ္ပါသည္္။  လွ်ပ္စစ္ဓာတ္-မရွိေသာ  နယူထြန္မ်ား

လည္းပါဝင္ေနၾကသည္ ။ နယူထြန္ အခ်င္းခ်င္းလည္း ဆြဲငင္စုေဝးေနၾကသည္။ပရိုတြန္(ဓာတ္ဖို)
ႏွင့္ နယူထြန္ (ဓာတ္မဲ့)  အခ်င္းခ်င္းလဲ  ဆြဲငင္   စုေဝးေနၾကသည္။     ထိုသို ့ျဖစ္ေပၚေနေသာ
ဆြဲငင္အားၾကီးသည္  လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ေပၚတြင္  မွီခိုမႈမရွိသည္မွာ  ေသခ်ာေနျပီ။    နယူကလိယ 
အျဖစ္  တည္ရွိရန္  ပရိုတြန္ႏွင့္ နယူထြန္မ်ားကို   စုစည္းေပးေသာ  အားကို    အႏုျမဴဆြဲအား  ဟု

(Nuclear force) သတ္မွတ္ရေပမည္ ။     အႏုျမဴဆြဲအား   ျဖစ္ေပၚႏိုင္မည့္  စြမ္းအင္ကို  အႏုျမဴ

စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္ (Nuclear Binding Energy) ေခၚသည္ ။

                  ဥပမာ -ကာဗြန္-အက္တမ္တခုကို  ေလ့လာၾကည့္ပါမည္ ။     ကာဗြန္အက္တမ္တြင္

ပရိုတြန္ (၆) လံုး  ပါဝင္ေသာေၾကာင့္  အက္တမ္အမွတ္စဥ္အရ   Z=6  ျဖစ္မည္။ ပရိုတြန္  (၆)လံုး  ရွိေသာေၾကာင့္   အီလက္ထြန္လည္း  (၆)  လံံုးရွိသည္။   ယခု ေလ့လာေနေသာ  ကာဗြန္

အက္တမ္တြင္  နယူထြန္လည္း (၆)လံုးရွိသည္ ။ကာဗြန္အက္တမ္ကို သေကၤတျဖင့္ေဖၚျပေသာ္ -     

                                                                   

                          ₆C¹²        

 (mass number )    A =12 
(atomic number)   Z = 6    
(neutron number) A-Z =12- 6=6 

              နယူကလိယထဲတြင္   ပရိုတြန္ ၆လံုး ၊နယူထြန္ ၆လံုး ၊ စုစုေပါင္း ၁၂လံုးပါဝင္သည္ ။  

၄င္း ပရိုတြန္ႏွင့္နယူထြန္မ်ားကို  နယူကလီယအတြင္း ရွိေနေသာေၾကာင့္    နမ္စားအမည္တခု

ကို  သတ္မွတ္ရာ  နယူကလီယြန္မ်ား (Nucleons) ဟုအမည္တြင္သည္။   နယူကလီယြန္  ဟု

ဆိုလွ်င္  နယူကလီယအတြင္းရွိ   ပရိုတြန္ (သို ့) နယူထြန္တလံုးကို   ကိုယ္စားျပဳသည္။  ယခု

ကာဗြန္-နယူကလိယတြင္   နယူကလီယြန္ ၁၂ လံုးပါဝင္သည္ဟုေဖၚျပႏိုင္သည္ ။

             ေလ့လာေနေသာ   ကာဗြန္-နယူကလိယ၏   ျဒပ္ထုတန္ဖိုးကို  တိုင္းတာ ၾကည့္ပါဦး

မည္။   ပထမနည္း။   ။နယူကလီယြန္ ၁၂ လံုးတြင္ ၊တလံုးစီ၏ျဒပ္ထုကိုတြက္ခ်က္ျပီး  အားလံုး

ေပါင္းလဒ္တန္ဖိုးသည္  နယူကလိယတခုလံု၏  ျဒပ္ထုျဖစ္ေပမည္။(Mass of Nucleus) ။

 ေနာက္တနည္း  ။      ။နယူကလိယတခုလံုးကို    (တစ္ၾကိမ္ထဲ) တိုင္းတာၾကည့္လွ်င္

လည္း ျဒပ္ထုတန္ဖိုး (Mass of Nucleus)ကို ရမည္။သို ့ေသာ္   တကယ္လက္ေတြ ့ တိုင္းတာ

ၾကည့္ေသာအခါ နယူကလိယကို  တစ္ၾကိမ္တည္းတိုင္း၍ရေသာ  ျဒပ္ထုသည္ ၊နယူကလီယြန္

 (၁၂) လံုးကို  အၾကိမ္ၾကိမ္ခြဲကာ တိုင္းတာ၍ရေသာ ျဒပ္္ထုထက္ ေသးငယ္ေနၾကာင္း ေတြ ့ရ

မည္။  (ဤျဖစ္ရပ္ကို     နားမလည္ပါက   ဥပမာ-ဇတ္လမ္းတခုျဖင့္   ရွင္းျပပါဦးမည္ ။)

            ((((….ဖီးက်ဴသည္  ငယ္စဥ္ကလူပ်င္းကေလးတေယာက္ျဖစ္၏ ။နံနက္ေစာေစာတြင္ 

အိပ္ယာထေလ့မရွိ ။ အေမ (သို ့) အေဖ   လာႏိုးမွ   ပ်င္းေၾကာဆြဲျပီး    အိပ္ယာထေလ့ရွိ၏ ။

သို ့ေသာ္  အိပ္ယာမထခင္  “အေမ ….ထမင္းက်က္ျပီလား”ဟု  အျမဲေမးတတ္သည္။  ထိုအခါ

ခ်စ္စြာေသာ  အေမက ညက  က်န္ေသာထမင္းကို  ကဗ်ာကယာ  ေၾကာ္ေပးေလ့ရွိသည္။
အေငြ ့တေထာင္းေထာင္းျဖင့္  အဆင္သင့္ခူးခပ္ျပီးမွ  ဖီးက်ဴ  အျမဲအိပ္ယာထ၏ ။ တေန ့တြင္

ထူးထူးျခားျခား  အေစာၾကီးနိုးေနသည္ ။   ေစာေစာ  အိပ္ယာထေသာေန ့မွ   ညစာထမင္းက

လက္က်န္မရွိ ။  ထို ့ေၾကာင့္   အေမ  နံနက္စာခ်က္တာကို  ေစာင့္ရေသးသည္ ။ ထမင္းက်က္

ေသာ္လည္း  ေစ်းမသြားရေသး ။ထို ့ေၾကာင့္ ဟင္းကမရွိ။တျခားသူေတြလို  လက္ဖက္ရည္ႏွင့္

မုန္ ့စားတာကိုလည္း   မတင္းတိမ္။  နံနက္ေစာေစာ   ထမင္းစားလိုက္ရမွ   အားရေက်နပ္၏ ။

ထိုအခ်ိန္တြင္အိမ္ေရွ ့မွ   ပဲျပဳတ္သည္တေယာက္ သံကုန္ဟစ္က်ဴးလိုက္ရာ  ပဲျပဳတ္ႏွင့္ထမင္း

စားရန္  အၾကံရသြား၏။စားေတာ္ပဲျပဳတ္ႏွင့္ထမင္းဆီဆမ္းစားတာကို  အလြန္ၾကိဳက္တာကိုးဗ်။

            ဒီလိုနဲ ့  အိမ္ေရွ ့ထြက္ျပီး  ပဲျပဳတ္သည္ကို  လွမ္းေခၚလိုက္တယ္ ။လာပါဦးေပါ့…ဗ်ာ။

ဒါနဲ ့ စားေတာ္ပဲျပဳတ္   ႏွစ္ဆယ္သား  ေပးပါဆိုုျပီးေျပာလိုက္ေတာ့….. ပဲျပဳတ္သည္က  ကၽြတ္

ကၽြတ္အိပ္ထဲထည့္ပီး   ခ်ိန္ခြင္ထဲမွာ  ႏွစ္ဆယ္သားခ်ိန္ေပးပါတယ္ ။ဖီးက်ဴ  ပဲျပဳတ္ဝယ္ေနတံုး

ေဘးအိမ္က  ေကာင္မေလးတေယာက္ ကလည္း  လာဝယ္တယ္ ။သူမက  ပဲျပဳတ္  တစ္ဆယ္

သား  ေပးပါဆိုျပီးဝယ္တယ္ ။ ဖီးက်ဴလား   ျပန္အမ္းေငြ မရေသးလို ့ ေစာင့္ေနတာပါ ။ေကာင္

မေလးကို ငမ္းခ်င္လို ့မဟုတ္ပါဘူး ။ ေကာင္မေလးက  ပဲျပဳတ္တဆယ္သား ဝယ္တယ္။ လက္

တဖက္က  ကိုင္ထားတယ္ ။ျပီးေတာ့   ေနာက္ထပ္ တစ္ဆယ္သားေပးပါတဲ့။ေၾသာ္…ေစ်းသည္

ကို   အလုပ္ရႈတ္ေအာင္ လုပ္တဲ့.... သူကေလးပါလား   လို ့ ထင္လိုက္မိပါတယ္။ ပဲျပဳတ္သည္ 
ထြက္သြားေတာ့ ဖီးက်ဴ…..လွ်ာရွည္ျပီး  ေကာင္မေလးကို ေမးၾကည့္တယ္။ ဘာျဖစ္လို ့ ပဲျပဳတ္

ကို  ႏွစ္ဆယ္သား (တစ္ခါထဲ )မဝယ္ဘဲ။တစ္ဆယ္သား၊ ႏွစ္ၾကိမ္ခြဲဝယ္တာလဲလို ့ေမးတယ္။

            ကိုဖီးက်ဴ  ဘာသိလို ့တံုး  တစ္ဆယ္သား  ႏွစ္ခါဝယ္ေတာ့  ပိုရတယ္။ ႏွစ္ဆယ္သား

ဝယ္ထားတဲ့ဟာနဲ ့  ယွဥ္ၾကည့္ပါလားတဲ့……။ဟိုက္…. ..တယ္ေတာ္တဲ့   ေကာင္မေလးပါလား

အဲဒါေၾကာင့္ မိန္ကေလးေတြ  ေစ်းဝယ္တတ္တယ္လို ့ေျပာတာေပါ့ ။      ဟုတ္တယ္…သူမရဲ  ့

ပဲျပဳတ္ ႏွစ္ထုပ္က   ၊ဖီးက်ဳရဲ  ့ပဲျပဳတ္   တစ္ထုပ္ထက္  ပိုၾကီးတယ္ ။ပိုရတယ္ ။ ႏွစ္ဆယ္သား

ဝယ္တာခ်င္းတူတူ  သူမက်ေတာ့  ပိုရတယ္ ။အဲတာ……….ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့  အေျဖက

ရွင္းပါတယ္…။ပဲျပဳတ္သည္….အေလးခိုး လို ့ေပါ့ဗ်ာ ။…..)))

                 ကဲ…….ေလ့လာေနတဲ ့ ကာဗြန္နယူကလိယကို  ၾကည့္ၾကဦးစို ့။ နယူကလိယကို

တၾကိမ္တည္း  ခ်ိန္ၾကည့္ေတာ့  ျဒပ္ထုကနည္းေနတယ္။  နယူကလီယြန္   တစ္လံုးစီကို ခ်ိန္ျပီး  
အားလံုးေပါင္းၾကည့္ေတာ့ ျဒပ္ထုက   မ်ားေနတယ္ ။    နယူကလိယ   တခုထည္းတြင္ ျဒပ္ထု

တန္ဖိုးျခားနား (မတူညီ)ေနတာကိုေတြ  ့ရတယ္ ။

ဒါဆို… ……….ဘယ္သူက……………… အေလးခိုးလိုက္တာလဲ………………………….…….???

(ဖီးက်ဴ ပဲျပဳတ္ႏွစ္ဆယ္သား ဝယ္တံုးက ပဲျပဳတ္သည္က အေလးခိုးသြားတယ္… ဗ် )။ 

မတူညီတဲ့  ျဒပ္ထုျခားနားျခင္းကိ္ု ဒီလိုေရးျပမယ္ဗ်ာ…………………….။

 ကြာဟေနေသာ    =  [ ပရိုတြန္အားလံုး၏ +နယူထြန္အားလံုး၏ ] – နယူကလိယတခုလုံး၏

       ျဒပ္ထု                        ျဒပ္ထု                   ျဒပ္ထု                          ျဒပ္ထု

     ∆M        =     ∑ (M_p       +     M_n )        -  M_nucleus

(Mass Difference )         (sum of mass of nucleons)             (Mass of nucleus)

         နယူကလိယ၏ျဒပ္ထုသည္  နယူကလီယြန္မ်ား ျဒပ္ထုအားလံုးေပါင္းထက္ ေလ်ာ့နည္း

ေနတာကို  ေတြရသည္။  အဲသလို……ေလ်ာ့နည္သြားတာ  ဘယ္သူကမွလာျပီး အေလးမခိုးပါ

ဘူးတဲ့ဗ်ာ ။  နယူကလီယြန္အားလံုး (ပရိုတြန္ႏွင့္နယူထြန္မ်ား)ကို   နယူကလိယအျဖစ္  စုေဝး

ေနႏိုင္ဖို ့  စည္းေႏွာင္ထားတဲ့စြမ္းအင္တခုရွိပါတယ္ ။အဲဒီ  စည္းေနွာင္စြမ္းအင္ဟာ ေလ်ာ့နညး္

သြားတဲ့  ျဒပ္ထုကေန  အသြင္ေျပာင္းလာျခင္း   ျဖစ္ပါတယ္ ။   ျဒပ္ထုကေန     စြမ္းအင္အျဖစ္ 
အသြင္ေျပာင္းလာျခင္းဆိုတာ   အိုင္စတိုင္းရဲ ့   သီအိုရီတခုပါ ။ (mass-energy  relation)

                                     E=mc²

                                     E=စြမ္းအင္

                                             M=ျဒပ္ထု

                                            C² =ကိန္းေသတန္ဖိုး(3*10⁸)²

               နယူကလိယတခု၏ စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္ပမာဏကို  သိလိုပါက….ေလ်ာ့နည္းသြား

သည့္   ျဒပ္ထုကို   အိုင္စတိုင္း၏သီအိုရီ  ညီမွ်ျခင္းမွာ ထည့္ျပီး   တြက္ႏိုင္ပါသည္။  ဒီလိုဗ်-

                                E=∆M C²

              ကဲဒီေတာ့… နယူကလိယတခု၏    စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္ကို     တြက္ယူလို ့ရပါျပီ။    

ပရိုတြန္ႏွင့္  နယူထြန္မ်ားေလေလ     စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္လည္း    မ်ားေလေလ ျဖစ္ပါတယ္ ။

ဒီေနရာမွာ  ပရိုတြန္အေရအတြက္  အက္တမ္  အမ်ိဳးစားအလိုက္  ပါဝင္ေနေပမယ့္ ၊  နယူထြန္

အေရအတြက္ကေတာ့  မ်ားခ်င္လည္း      မ်ားေနတတ္ပါတယ္ ။  နယူထြန္     ပိုမ်ားေလေလ

စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္ၾကီးမားေလေလပါပဲ ။    စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္ၾကီးမားတဲ ့   အက္တမ္မ်ားမွာ

ယူေရနီယံ (₉₂U^{238   :}U²³⁵ :U²³³)  ၊ ပလူတိုနီယံ (₉₄ Pu²³⁹ :Pu²⁴²:Pu²⁴⁴)….စသည္တို ့

ျဖစ္ပါတယ္ ။

အက္တမ္တလံုး၏ျဖတ္ပိုင္းပံု

                ပရိုတြန္ႏွင္ ့နယူထြန္မ်ားေလေလ   နယူကလိယ၏   စည္းေနွာင္စြမ္းအင္ပမာဏ

ၾကီးမားေလေလ  ျဖစ္ပါတယ္။ ………ေနာက္တမ်ိဳး ……..စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္ဗ်ာ…………….

အဲဒီလို   စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္ၾကီးမားတဲ့  နယူကလိယတခုကို  တစစီျပိဳကြဲသြားေအာင္ ခြဲထုတ္

လိုက္ရင္   စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္ၾကီးဟာ  အျပင္ကိုထြက္လာပါလိမ့္မယ္။   ( အပူစြမ္းအင္အျဖစ္

ေသာ္လည္းေကာင္း ၊ ေရဒီယိုသတၱိေရာင္ျခည္မ်ား အျဖစ္ေသာ္လည္းေကာင္း ထြက္လာပါလိမ့္

မည္္။)အိုင္စတိုင္း သီအိုရီျဖင့္    တြက္ယူထားေသာ   စည္းေႏွာင္စြမ္းအင္သည္   နယူကလိယ 
ျပိဳကြဲသြားခဲ့လွ်င္ထြက္လာမည့္ စြမ္းအင္မ်ားျဖစ္ပါသည္ ။ထိုကဲ့သို ့ထြက္လာေသာ  စြမ္းအင္ကို 

အႏုျမဴ-စြမ္းအင္လို ့  ေခၚပါတယ္။

အိုင္စတိုင္း၏      ျဒပ္ထု-စြမ္းအင္   ညီမွ်ျခင္း ((mass-energy  relation))     E=mc²     ျဖင့္  
အႏုျမဴစြမ္းအင္ကို တြက္ထုတ္ယူႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အႏုျမဴဖခင္ၾကီးဟု တကမာၻလံုးက  ေခၚေဝၚ

ေနၾကျခင္းျဖစ္ပါသည္ ။

……………………………………………………………………………………………………………………

                    ဤတင္ျပခ်က္မ်ားသည္    အနုျမဴစြမ္းအင္၏  အေျခခံ သေဘာတရားမ်ားျဖစ္

ပါသည္။ အႏုျမဴစြမ္းအင္မ်ား  ရရွိရန္ကား    နည္းပညာမ်ား   တတ္ေျမာက္ထားရန္  လိုအပ္ပါ

သည္ ။ မရွင္းလင္းေသာ  ၊မွားယြင္းေသာ   အခ်က္လက္မ်ားရွိပါက  ဖီးက်ဴထံသို ့  ဆက္သြယ္

ကူညီေပးပါ…..ခင္ဗ်ား ။